De mama 10 feb 2018 Florine Duif

Van ruggenprik tot waterinjecties: alles wat je wilt weten over pijnbestrijding tijdens de bevalling

Bevallen doet pijn. Hoeveel pijn jij zult hebben, weet niemand. Maar gelukkig is er pijnbestrijding. Welke kies je? En wat mag je waar (ziekenhuis, geboortehuis of thuis) gebruiken?

Tijdens de geboorte van je baby maakt je lichaam zelf stoffen aan om om te gaan met de pijn ook wel ‘endorfinen’ genoemd. Als je gespannen of bang bent, wordt de aanmaak ervan geremd. Je kunt dan meer pijn ervaren. Is de pijn te hevig voor je of kun je de pijn niet langer meer goed dragen, door bijvoorbeeld de lange duur van je bevalling ) dan kun je een hulpmiddel inzetten om je extra te ondersteunen. Dat kan zowel met als zonder medicijnen.

Pijnbestrijding met medicijnen

Hiervoor móét je in het ziekenhuis zijn. Waarom? Deze medicijnen hebben vaak bijwerkingen bij de moeder en de baby. Jullie moeten dan allebei bewaakt worden tijdens het gebruik. Bij jou wordt meestal de bloeddruk, temperatuur en zuurstofgehalte gecontroleerd, bij de baby vaak de hartslag met een CTG.
Soms kan pijnstilling , zoals de ruggenprik, invloed hebben op de duur van de bevalling, deze neemt toe. De kans op complicaties neemt dan ook iets toe. Ook om deze reden laten ze je het liefst in het ziekenhuis bevallen.

1. Ruggenprik

Ofwel, een injectie in je onderrug met een heerlijke cocktail van verdovende middelen. Je wordt plaatselijk verdoofd, waarna de naald met een slangetje in je onderrug wordt geprikt. Uiteindelijk blijft alleen het slangetje zitten, waar de medicijnen gedurende de bevalling door worden toegediend. Vaak gebeurt door middel van een pomp, die je zelf kunt bedienen. Je kunt jezelf geen overdosis geven.

Voordelen

  • De sterkste en vaak beste pijnstiller
  • Je voelt (bijna) geen pijn tijdens de weeën.
  • Pijnbestrijding werkt de hele bevalling.

LEES OOK: Pijnbestrijding tijdens de bevalling: wat je wilt weten over geboorteTENS

Nadelen

      • De anesthesist zet een ruggeprik. Die moet vaak naar de verloskamers komen. Meestal is dat snel, en soms moet je even wachten. Dat kan vervelend zijn als je veel pijn hebt.
      • Werkt niet altijd bij iedereen. Bij 5 tot 10 van de 100 vrouwen werkt ‘ie onvoldoende. Tja, en dan moet ‘ie soms nog een keer worden uitgevoerd of de dosis wordt verhoogd. Niet echt prettig: meer kans op bijwerkingen of alsnog een nieuwe prik
      • Sommige vrouwen krijgen enorme jeuk. Dit komt door de samenstelling van de cocktail. Ieder lichaam reageert anders.
      • Er kan een bloeddrukdaling optreden. Gevolg misselijkheid en overgeven. Soms kunnen baby’s zich (kortdurend) niet lekker voelen hierdoor. Om de kans op deze bijwerking zo klein mogelijk te maken, krijgt de moeder voor de ruggenprik vaak een infuus met extra vocht (een liter). Dit voorkomt (grotendeels) de bloeddrukdaling.
      • Door de verdoving voel je niet goed dat je moet plassen. Daarom krijg je soms een blaaskatheter of wordt met regelmaat je blaas geleegd, elke keer eenmalig met een katheter.
      • Je kunt koorts krijgen door een ruggenprik. Daarna is het lastig te bepalen of het door de ruggenprik of door een infectie komt. Er wordt daarom voor de zekerheid vaak gestart met antibiotica via je infuus. Het kan zijn dat je na de bevalling langer moet blijven (met je baby) om zeker te weten dat er geen infectie is opgetreden.
      • Door de verdoving heb je minder gevoel in je benen en kun je niet goed staan of lopen. Dat komt langzaam weer terug, even uit bed tijdens een ruggenprik kan dus niet.

Praktische info

Vaak wordt de pijnstilling via de ruggenprik stopgezet voor je gaat persen, meestal net voor of bij volledige ontsluiting. Het duurt dan vaak nog enkele uren voordat de ruggenprik helemaal uitgewerkt is. Je kunt dan naarmate je meer gevoel krijgt, gaan mee persen. Omdat je dan ook meer gevoel hebt, gaat het persen vaak beter en effectiever.
Soms kan de pijnstilling ook doorgegeven worden tijdens het persen. Dan is het persen wel moeilijker en moet soms alsnog besloten worden om de pijnstilling te stoppen. Dit kost dan weer tijd voordat je verder kunt.
De anesthesioloog geeft de ruggenprik en is tijdens de bevalling verantwoordelijk voor de verdoving. Hij of zij bepaalt ook of er extra verdoving kan worden gegeven

2. Injectie met pethidine

Dit is een opiaat en lijkt een beetje op morfine. Het wordt toegediend via een eenmalige prik in de spier van je bil of bovenbeen. De injectie werkt zo’n 2 tot 4 uur lang. Een tweede gift kun je dan nog geven, maar is minder effectief. Soms kan het na een injectie pethidine toch nog nodig blijken om alsnog een ruggenprik te zetten. Bijvoorbeeld als de bevalling toch langer duurt of de pijnstilling onvoldoende is.

Voordelen

    • Je kan het op elk gewenst moment krijgen.
    • Bil of bovenbeen zijn minder pijnlijk dan je onderrug.
    • Weinig bijwerkingen (met name sufheid)

Nadelen

    • Je kunt er suf van worden. Daardoor mag je ook niet rondlopen.
    • En niet alleen jij, maar ook je baby kan de slaperig worden. Dit kan zorgen voor spierslapte of ademhalingsproblemen na de bevalling. Voor als de baby kort na de toediening wordt geboren. De kans daarop is echter wel klein.
    • Is minder pijnstillend dan de ruggenprik en vaak geschikt voor als de bevalling (nog maar) kort duurt. Dat is soms lastig in te schatten.

3. Pompje met remifentanil

Ook een opiaat, dat je zelf – via een infuus in je arm – toedient. Jij kunt bepalen wanneer, zonder dat je teveel krijgt.

Voordelen

• Pijnbestrijding werkt heel snel en heel kort (minuten)
• Je hebt zelf controle over de pijnstillingspomp.
• Weinig bijwerkingen (met name sufheid of tragere ademhaling)

LEES OOK: Column: Klaarkomen tijdens de bevalling. Eehhh, wat?

Nadelen

• Kan invloed hebben op je ademhaling en dus op het zuurstofgehalte in je bloed. Daarom worden jij en je baby met name tijdens de bevalling nog extra gecheckt door een zuurstofmeter op je vinger.
• Werkt ongeveer net zo goed en zo lang als de injectie met pethidine. Het haalt de scherpe randen eraf, maar dat was het dan ook wel.

4. Lachgas

Je dient dit zelf tijdens een wee via een mond- en neusmasker toe. Adem in en… Lachen maar. Nee, helaas, zo werkt het niet. Wel verlicht het de pijn. Dit komt door de samenstelling van distikstofoxide en zuurstof. De zenuwgeleiding van de pijnsignalen naar de hersenen stagneert door deze cocktail. Adem je het in, dan haalt het de scherpe randjes van de pijn.

Voordelen

• Werkt al na een minuut.
• De pijn is beter te verdragen, doordat de ergste pijn dus verdwijnt.
• Lachgas verdwijnt snel uit je lichaam.

Nadelen

• Je kunt misselijk of duizelig van worden van deze pijnbestrijding.
• Tijdens het persen mag je het niet gebruiken.
• Niet beschikbaar in elk ziekenhuis of geboortehuis.
Hulp zonder medicijnen

5. TENS

TENS is een apparaatje waarmee je jezelf kleine stroomstoten geeft. Het zit zo: via elektroden op je rug gaan de stroomstoten je lichaam in. Hierdoor leid je de aandacht af van de pijn. Denk niet meteen dat je haren overeind staan, je kunt het vergelijken met koude handen die gaan tintelen als ze warm worden.

Voordelen

• Sommige vrouwen ervaren inderdaad minder pijn.
• Werkt vooral in het begin.
• Heeft geen bijwerkingen voor jou en je baby.
• Mogelijk bij thuisbevalling

Nadelen

• Je moet het apparaat zelf vasthouden.
• Je kunt het niet meenemen onder de douche of in bad.

6. Steriel waterinjecties

Je verloskundige geeft je vier prikken met steriel water, net boven je billen, daardoor heb je minder pijn in je onderrug. Hoe de injecties precies werken, is niet duidelijk. Hier moet nog meer onderzoek naar verricht worden. Mogelijk zorgt de acute pijn van de injecties voor meer aanmaak van endorfine, maar aan de andere kant werken injecties met andere oplossingen niet.

Voordelen

• Pijnbestrijding werkt ruim anderhalf uur.
• Werkt snel.
• Heeft geen bijwerkingen.
• De behandeling kan worden herhaald, ook tijdens het persen.
• De injecties hebben geen invloed op je baby.

Nadelen

• De prikken zelf zijn niet echt heel prettig, aangezien ze in de ruit van Michaelis worden gebracht – het punt boven je billen. Een gevoelige plek.
• Pijnbestrijding kan tijdens thuisbevalling.
• Wordt niet aangeboden in alle ziekenhuizen.

LEES OOK: Ga jij in de winter bevallen? Dan hebben we goed nieuws voor je

De expert legt uit

Gynaecoloog Koen Deurloo: ‘Een ondersteunende partner, eventueel met een doula, en een goede voorbereiding op je bevalling, denk aan bevalplan, zijn ook heel belangrijk qua pijnreductie. Bespreek je bevalwensen en angsten met je verloskundige of gynaecoloog. Dit zorgt voor vertrouwen in je eigen kunnen. Hoe meer vertrouwen, hoe minder angst, hoe groter de kans dat je kunt omgaan met de pijn.

Soms is de pijn niet goed te verdragen, dat kan om verschillende redenen zoals een langdurige bevalling, heel veel weeën of vermoeidheid door slechte nachten vooraf. Dat kan betekenen dat je soms meer moeite hebt met het opvangen van de pijn dan je anders zou hebben. Pijnstilling, welke vorm dan ook, is dan een goede aanvulling. Pijnstilling betekent niet dat je de makkelijke weg kiest of dat je gefaald hebt. Vaak zijn het juist de omstandigheden die je niet kunt beïnvloeden dat je pijnstilling nodig hebt.’

de verloskundige.nlde kritische verloskundige.nllavie landgraaf

Ontvang de leukste artikelen in jouw inbox!

Schrijf je in voor de nieuwsbrief en ontvang de best gelezen artikelen over zwanger zijn, moeder worden en het leven met je baby in je mailbox.

Reageer op artikel:
Van ruggenprik tot waterinjecties: alles wat je wilt weten over pijnbestrijding tijdens de bevalling
Sluiten